هویت جنسیتی چیست؟

هویت جنسیتی به معنی این است که فرد به‌صورت ذهنی خودش را مرد یا زن تشخیص بدهد و در بچه ها به این معنی هست که برداشتی که کودک از جنسیت خود دارد و آن نوع جنسیت را دوست دارد و مطمئن است که تغییر نمی‌کند.تشخیص هویت جنسیتی از همان دوران کودکی شروع می‌شود و برای بچه‌ها حد فاصل دو سالگی تا پنج سالگی می‌بایست هویت جنسی ایجاد شود.

منظور از ایجاد هویت جنسی رفتارهای بیرونی شخص در خانواده و محیط جامعه و یا در ذهن خود فرد است که این نوع رفتار زنانه یا مردانه برداشت می‌شود. که با توجه به ویژگی‌های فرهنگی هر جامعه‌ای نوع برخورد با این رفتارها متفاوت هست و یک نوع رفتار ممکن است در یک فرهنگ مردانه تلقی شود و در یک فرهنگ دیگر همین رفتار زنانه برداشت شود.

در واقع هویت جنسیتی به معنای تصوری ست که شخص از چهره، جنس بیولوژیکی، اندام جنسی، و در کل خود دارد. و وظیفه والدین است که با توجه به جنسیت فرزندشان هویت جنسی متناسب با فرهنگ جامعه خود را در فرزندشان ایجاد کنند به گونه‌ای که فرزندشان هویت جنسیتی متناسب با جنسیت خود را داشته باشد و از به جنسیت خود افتخار کند و از این موضوع خوشحال باشد.

هویت جنسیت از چه زمانی شکل می‌گیرد؟

تشخیص هویت جنسیتی در کودکان از سن دوسالگی شروع می‌شود و قبل از آن کودکان درک چندانی از جنسیت ندارند و از سن دوسالگی کودکان تفاوت‌های فیزیکی دختر و پسر را تشخیص می‌دهند. بعد از آن در سن حدود سه سالگی بیشتر کودکان به جنسیت خودشان آگاه می‌شوند و به راحتی می‌توانند خودشان را به عنوان دختر یا پسر معرفی کنند و در سن حدود 5 سالگی نیز هویت جنسیتی در کودکان پایدار می‌شود و آن‌ها یک احساس پایدار نسبت به هویت جنسیتی خود دارند.

ترس‌های کودکان از هویت جنسی

بچه‌ها تا چهار سالگی  و قبل از این‌که  به احساس پایداری جنس برسند گمان می‌کنند که با انجام دادن برخی از کارها  جنسیت‌شان تغییر می‌کند و در اکثر مواقع این موضوع را عنوان نمی‌کنند ولی این دلهره و تشویش و نگرانی را نسبت به این موضوع دارند و وظیفه والدین هست که آن‌ها را کنترل کنند و در راستای شکل‌گیری هویت جنسی پایدار در فرزندانشان تلاش کنند.

کارهایی که باید برای ایجاد هویت جنسی موفق انجام داد

باید بچه‌ها احساس خوب داشته باشند باید جنسیت‌شان را دوست داشته باشند باید مطمئن باشند که جنسیت‌شان دائمی و با ثبات است باید یک تعریف دقیق از جنسیت خودشان داشته باشند و این وظیفه  والدین هست که این شرایط را  برای آن‌ها فراهم کنند.

بچه‌ها با پنج چیز فکر می‌کنند که هویتشون تغییر می‌کند:

مریضی

کودکی که مریض می‌شود احساس می‌کند اگر دختر هست پسر میشه یا برعکس

بازی

خیلی از بچه‌ها حد فاصل سه تا چهار سال بازی‌های غیر هم‌جنس از ترس این‌که جنسیتشان تغییر می‌کند انجام نمی‌دهند.

غذا

بعضی از غذاها که مقداری تم دخترانه پسرانه دارد که در ایران خیلی از این غذاها متناسب فرهنگ نیست

لباس

بچه‌ها در سن قبل از 5 سالگی نسبت به نوع پوشش دخترانه و پسرانه حساس‌ هستند و یک پسر بچه نگران این موضوع است که اگر یک لباس دخترانه بپوشد جنسیتش تغییر می‌کنند و تبدیل به دختر می‌شود.

رفتار پدر و مادرها

نوع رفتار پدر و مادر در نگرش کودک به جنسیت خود بسیار موثر است. به گونه‌ای که اگر تمایل والدین به یک جنس خاص باشد بچه‌های نیز ترجیح می‌دهند هویت جنسی خود را براساس تمایل والدین شکل دهند.

مخصوصا اگر بچه‌ها کارتون زیاد تماشا می‌کنند دلهره تغییر جنسیت  را بیشتر دارند زیرا در کارتون ها دگردیسی‌های بسیار زیادی اتفاق می‌افتد و در یک چشم برهم زدن یک شی به شی دیگری تبدیل می‌شود مثلاً ماشین تبدیل به آدم آهنی میشه یا انسان تبدیل به حیوان میشود و … این دگردیسی‌ها برای ذهن یک کودک سه ساله قابل مدیریت و کنترل شدن نیست و بچه‌ها در این سن نمی‌تواند درک کنند که این‌‌ها واقعیت خارجی ندارد واقعیت‌های زندگی خودشان را با توجه به چیز‌هایی که می‌بیند تعیین می‌کند. اگر بچه‌ها فیلم و کارتون زیاد نگاه می‌کنند این ترس‌ها را بیشتر در وجود خود احساس می‌کنند.

نقش والدین در شکل گیری هویت جنسی

همه بچه‌ها نیاز دارند تا با نقش جنسیتی خود آشنا شوند تا بتوانند هویت جنسی خود را بر پایه آن شکل دهند بنابراین والدین می‌توانند با رفتار و اعمال خود شرایطی را فراهم کنند که محیطی برای کودک ایجاد شود تا بتواند تنوع در نقش‌های جنسی را منعکس کند و بر همین اساس فرصت‌های متفاوتی را برای ترغیب کردن کودک جهت انجام رفتارهای متناسب با جنسیت خود فراهم کنند.

شکل‌های ابراز هویت جنسی در کودکان

کودکان هویت جنسی خود را در شکل های مختلفی بروز می‌دهند که از مهمترین این موارد می‌توانیم به نوع بازی و نحوه انتخاب اسباب بازی‌های اشاره کنیم به طور مثل دختران بیشتر به عروسک علاقه دارند و پسران به ماشین و تفنگ و مواردی از این قبیل به غیر از بازی کودکان هویت جنسی خود را به صورت‌های دیگری نیز نشان می‌دهند که برخی از این موارد عبارتند از:

  • لباس پوشیدن و مدل مو
  • ترجیح دادن اسم یا لقب خاص
  • رفتارهای اجتماعی که درجه های متفاوتی از قدرت، برتری، وابستگی و مهربان بودن را منعکس می کند.
  • منش، سبک رفتاری و ژست های فیزیکی و دیگر رفتارهای غیر کلامی که عموماًدخترانه یا پسرانه تلقی می‌شود.
  • ارتباطات اجتماعی شامل جنسیت دوستان و افرادی که تصمیم می گیرد به آن ها ملحق شود.

تکنیک‌ها تقویت هویت جنسی

1- سوال پرسیدن و تقویت کردن

بدین معنی که از بچه های دیگر در مورد جنسیتشان سوال شود و بعد از جواب آن ها یک نکته مثبت در مورد آن جنسیت گفته شود به طور مثال پرسیده شود شما دختری یا پسر؟ وای من اینقدر دختر دوست دارم. البته باید توجه داشت که در کنار پرسیدن و تقویت جنسی بچه های دیگر  حتمن جنسیت فرزند خود را تقویت کنید.

2- نشان دادن مصادیق دخترانه یا پسرانه

مثلاً قوی‌بودن را به مرد‌ها نسبت دادن و ظریف و حساس بودن را به دخترها نسبت دادن بچه‌ها را مجاب کنید فکر کنند و از طریق رفتار تشخیص بدهند یک موجود دختر هست یا پسر و بر روی تفکیک جنسیتی متمرکز بشوند در این صورت هویت آن‌ها نقش پیدا می‌کند و متوجه می‌شوند در هویتشان ثبات وجود دارد

3- بیان طبیعی بودن تفاوت‌های دو جنس

به نکته هایی که باعث می‌شود یک دختر را دختر کند مانند مهربان بودن، ظریف بودن، لطیف بودن، حساس بودن و …. و یک پسر را پسر کند قدرتمند بودن، ورزیده بودن، شجاعت داشتن و … اشاره کنید وقتی صفت‌ها را به جنسیت متصل شوند  هویت فرزند به شکلی قوی رقم می‌خورد

4- اعتدال در محبت بین فرزندان و پرهیز از محبت بیش از اندازه والد جنسی مخالف به کودک

باید اعتدال را رعایت کرد متاسفانه یک فرهنگ غلط در ایران وجود دارد که می‌گویند پسرها مامانی هستند و دخترها بابایی در این شرایط دختر رفتارهای مردانه پدرش را الگو قرار می‌دهد و پسر رفتارهای زنانه مادرش را الگو قرار می‌دهد در صورتی که از نظر علمی پسر باید رفتار پدرش را و دختر رفتار مادرش الگو قرار دهد.

اگر مادر هستید با دخترتان ارتباطتان را عمیق کنید اجازه بدهید یک الگوی مطلوب به عنوان جایگاه زنانه داشته باشد اگر فرزند پسر دارید پدر می‌بایستی با فرزند پسر رابطه الگویی برقرار کند و ارتباطش را با او عمیق کند و از این موضوع خوشحال نباشد تمام امور این فرزند را مادرش انجا می‌دهد. این موارد در نوجوانی و بزرگسالی تاثیرات مفی بر جای خواهد گذاشت.

5- پرهیز از تفاوت رفتاری بین دختر و پسر ( مخصوصا در قانون‌گذاری دقت کنید مشابه نباشد بلکه متناسب باشد)

اگه دوتا کار در خانه برای دختر در نظر می‌گیرید دو تا کار هم برای پسر در نظر بگیر ولی به دوتاشون نگویید یک نوع  کار را انجام دهند بلکه بایستی کارها متناسب با جنسیت‌ آن‌ها باشد. باید در نظر داشته باشیم تفاوت در ذهن کودک با کمیت سنجیده می‌شود. تعداد برای بچه‌ها خیلی اهمیت داره نه حجم کارها و کیفیت آنها. اگر فرزند پسر شلوغ کاری می‌کند و دو تذکر به او می‌دهید در طول روز  تدبیری بیندیشد و دو تا تذکر هم به فرزند دخترتان بدهید اگر این موارد رعایت نشود بچه فکر می‌کند که مثلاً پدرش از پسر بدش میاد پس تصمیم می‌گیره که بره دختر بشه و تصمیم می‌گیرد که رفتارهای دخترانه از خودش نشان بدهد تا نظر و رضایت والدین را جذب کند.

به دلیل تفاوت‌های رفتاری پدر و مادر  نوع رفتار فرزندان با توجه به اهمیت والدین به یک جنس تغییر می‌کند.

6- هماهنگی پوشش کودک با جنسیت

پسر بچه‌ای که نشانه‌های دخترانه دارد در ارتباط‌های میان فردی خود قطعا دچار چالش می‌شود. لباس‌ها باید متناسب با جنسیت بچه پوشانده شوند در غیر این صورت بچه اضطراب محیطی می آورد.

از نظر علمی ثابت شده بزرگترین دلیل ایجاد کابوس و دندان قروچه در بچه ها اضطراب هویت جنسیتی‌شان است. یعنی بچه به تناسب هویت جنسیتیش مضطرب است و این اضطراب به صورت دندان قروچه و کابوس شب منعکس می‌شود.

7- ایجاد تنوع در بازی کودکان منطبق با جنسیت آن‌ها

با دختر بچه بازی‌های دخترانه انجام دهید و بالعکس و اگر تشخیص نمی‌دهید که یک بازی دخترانه هست یا پسران از خود فرزندتان سوال کنید که ترجیح او به انجام چه بازی‌ای هست.

8- پرهیز از تحمیل ویژگی‌های و رفتارهای یک جنس بر جنس دیگر

رفتارهایی که بیشتر مربط به یک جنس خاص هست را به جنس دیگر تحمیل نکنید و نخواسته باشید که فرزندتان تمام توانمندی‌های مربط به یک انسان را داشته باشد بلکه بر روی رفتارهای مربط به جنسیت او تمرکز کنید به طور مثال از دختر نخواسته باشید قدرتمندانه و شجاعانه رفتار کند و دختر نباید که روحیه جنگ آوری داشته باشد.

9- واگذاری مسئولیت‌های متناسب با جنسیت در خانه و بیرون خانه

در انجام کارهای روزمره کارهای متناسب با جنسیت در فرزندان را بیشتر تشویق کنیم و کارهایی که حس خوب به آن ها می‌دهد را بیشتر مورد توجه قرار بدهیم. مثلاً اگر دختری آشپزی کرد او را تشویق کنیم و یا وقتی پسرمان جسم سنگینی را جابجا کرد او را تشویق کنیم.

10- اشاره به جنسیت شخصیت کارتونی مورد علاقه و بیان مثبت جنسیت آن‌ها

چنانچه فرزندمان به شخصیت کارتونی خاصی علاقه مند هست کارهای مثبتی که آن شخصیت کارتونی انجام می‌دهد و متناسب با جنسیت و هست را به فرزندمان نشان بدهیم و آن رفتارها را برای فرزندمان با ارزش و مهم جلوه بدهیم.

 11- افتخار خودتان به جنسیتتان، در موقعیت افتخار آمیز

در مواقعی که یک کار را با موفقیت انجام می‌دهید به آن کار اشاره کرده و آن را به جنسیت خودتان ربط دهید. مثلاً اگر در یک شیشه رب را باز کردید آن را به مرد بودن و این‌که یک مرد قدرتمند هست ارتباط دهید البته باید مواظب باشید همسرتان در این مواقع ضد حال نزند.

12- مواظب شکایت‌های بی اساس از جنسیت خود باشید.

وقتی والدین از جنسیت خود شکایت می‌کنند احساس بچه‌ها را نسبت به جنسیتی که دارند از بین می‌برند و در این مواقع بچه‌ها نسبت به جنسیت خود در آینده بدبین می‌شوند و یک ذهنیت منفی از آن جنسیت در آن‌ها شکل می‌گیرد.

13- مواظب باشید طعنه و کنایه به جنس مخالف نزنید

همچنین والدین باید دقت داشته باشند که در حضور فرزندشان به جنس مخالف طعنه و کنایه نزنند مخصوصا آدم‌هایی که فرزند شما آنها را دوست دارد. این باعث می‌شود که در باره جنسیت آن‌ها تردید کند و نسبت به آن جنس حساس شود.

بنابراین والدین با رفتار و اعمال خود می‌توانند موجب شکل‌گیری یک هویت جنسی موفق در فرزندانشان شوند. انسان‌های خود کنترل که خودشان وظایفشان را می‌شناسند هویت‌های کامل دارند آدم‌هایی که مدام باید کنترلشان کنی و یا به آن ها جایزه بدهی یا تهدید کنی هویت آن‌ها خوب شکل نگرفته است اگر بچه در قواره کودکی هویت او خوب شکل بگیرد در سنین بالاتر در حل مشکلاتش کمتر وابسته به پدر و مادر هست

نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *